Đăng ký bản quyền sách và giáo trình, khóa học online: Hồ sơ, thủ tục mới nhất 2026

Tác giả, giảng viên và người làm khóa học online thường lo nội dung bị sao chép, bán lại trên mạng. Đăng ký bản quyền sách và giáo trình (pháp luật gọi là đăng ký quyền tác giả) không phải là điều kiện để được bảo hộ, nhưng là chứng cứ quan trọng khi xảy ra tranh chấp. Bài viết cập nhật theo Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi số 131/2025/QH15, Nghị định 134/2026/NĐ-CP và Thông tư 08/2026/TT-BVHTTDL.

Sách, giáo trình và khóa học online được bảo hộ dưới loại hình nào?

Theo Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ và Điều 6 Nghị định 17/2023/NĐ-CP, xác định đúng loại hình quyết định bạn dùng mẫu tờ khai nào và nộp tài liệu gì.

Sản phẩm của bạn	Loại hình tác phẩm	Lưu ý khi đăng ký
Sách văn học, sách chuyên khảo, sách kỹ năng, ebook	Tác phẩm văn học, khoa học thể hiện dưới dạng chữ viết	Nộp bản sao nội dung hoàn chỉnh
Giáo trình của trường đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp	Giáo trình	Phải là tài liệu được người đứng đầu cơ sở đào tạo duyệt, lựa chọn hoặc được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt
Tài liệu, slide, workbook của khóa học online tự soạn	Tác phẩm khoa học hoặc tác phẩm viết khác	Thường không đáp ứng định nghĩa "giáo trình" nếu chưa qua phê duyệt
Video bài giảng do giảng viên tự quay, tự ghi âm	Bài giảng (tác phẩm thể hiện bằng ngôn ngữ nói, đã được định hình)	Tác giả đồng thời là chủ sở hữu bản ghi âm, ghi hình nếu tự định hình
Video khóa học được dựng theo kịch bản, có quay dựng chuyên nghiệp	Có thể xem xét là tác phẩm điện ảnh hoặc tác phẩm tạo ra theo phương pháp tương tự	Hồ sơ phải kèm kịch bản dưới dạng văn bản

Phân biệt "giáo trình" và "tài liệu khóa học"

Giáo trình là tài liệu giảng dạy chính được người đứng đầu cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp duyệt, lựa chọn hoặc được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Vì vậy, bộ tài liệu của một khóa học online do cá nhân tự xây dựng và bán trên nền tảng riêng thường nên đăng ký dưới loại hình tác phẩm khoa học hoặc tác phẩm viết, không phải "giáo trình".

Lưu ý thực tiễn: Điều 43 Nghị định 17/2023/NĐ-CP (bổ sung khoản 3b theo Nghị định 134/2026/NĐ-CP) yêu cầu tác phẩm có nội dung liên quan đến y khoa, giáo dục và các lĩnh vực chuyên ngành đặc thù cần có văn bản xác nhận, chứng nhận, thẩm định hoặc phê duyệt của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền theo quy định của pháp luật. Với giáo trình, nên chuẩn bị sẵn quyết định duyệt của nhà trường; với khóa học y tế, giáo dục chuyên ngành, nên hỏi luật sư trước về giấy tờ bổ sung.

Bài giảng video: ai là chủ sở hữu?

Theo Điều 9 Nghị định 17/2023/NĐ-CP, nếu tác giả tự định hình bài giảng dưới hình thức bản ghi âm, ghi hình thì tác giả vừa có quyền tác giả đối với bài giảng, vừa là chủ sở hữu quyền liên quan đối với bản ghi âm, ghi hình đó. Nếu trung tâm đào tạo hoặc nền tảng e-learning đầu tư quay dựng, quyền đối với bản ghi hình có thể thuộc về đơn vị đó, nên hợp đồng cần ghi rõ.

Có bắt buộc phải đăng ký bản quyền sách không?

Không bắt buộc. Quyền tác giả phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và được định hình dưới một hình thức vật chất nhất định, không phụ thuộc vào việc đã công bố hay đăng ký (Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ). Tuy nhiên, Giấy chứng nhận mang lại lợi ích thực tế:

• Đảo nghĩa vụ chứng minh: Người đã được cấp Giấy chứng nhận không phải chứng minh quyền tác giả thuộc về mình khi tranh chấp, trừ khi có chứng cứ ngược lại.
• Cơ sở gỡ nội dung vi phạm: Giúp nền tảng mạng xã hội, sàn bán khóa học xác minh nhanh khi bạn yêu cầu gỡ bản sao lậu. Xem thêm cách xử lý xâm phạm quyền tác giả trên mạng xã hội.
• Giao dịch thuận lợi: Dễ thương lượng hợp đồng xuất bản, chuyển nhượng, góp vốn.

Thời hạn bảo hộ quyền tài sản đối với sách, giáo trình (tác phẩm đã công bố) là suốt cuộc đời tác giả và 50 năm tiếp theo năm tác giả chết; với tác phẩm đồng tác giả, thời hạn tính theo đồng tác giả chết sau cùng (Điều 27 Luật Sở hữu trí tuệ).

Điểm mới năm 2026: tác phẩm có sử dụng AI

Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi số 131/2025/QH15 và Điều 5a Nghị định 17/2023/NĐ-CP (bổ sung theo Nghị định 134/2026/NĐ-CP) khẳng định: quyền tác giả chỉ phát sinh khi con người đóng góp đáng kể và mang tính quyết định vào việc sáng tạo, chịu trách nhiệm về nội dung và tính hợp pháp của tác phẩm, đồng thời không gây phương hại đến quyền của các tác phẩm được dùng làm dữ liệu đầu vào. Sản phẩm hoàn toàn do AI tạo ra không được bảo hộ.

Người làm khóa học thường dùng AI soạn dàn ý, bài tập, slide. Khi đăng ký, hồ sơ phải có văn bản cam đoan và mô tả việc sử dụng hệ thống AI trong quá trình sáng tạo (điểm h khoản 4 Điều 39a).

Lưu ý thực tiễn: Hãy lưu bản nháp, các bản trung gian và lịch sử câu lệnh (prompt) ngay từ đầu, vì đây là tài liệu chứng minh vai trò của con người theo Điều 5a. Kê khai trung thực việc dùng AI; kê khai sai có thể dẫn tới bị hủy bỏ hiệu lực Giấy chứng nhận. Tham khảo thêm bài quyền sở hữu trí tuệ đối với trí tuệ nhân tạo và dữ liệu.

Hồ sơ đăng ký bản quyền sách và giáo trình

Theo Điều 39a Nghị định 17/2023/NĐ-CP (bổ sung theo Nghị định 134/2026/NĐ-CP), hồ sơ gồm:

1. Tờ khai theo mẫu tại Thông tư 08/2026/TT-BVHTTDL, do tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả ký tên hoặc điểm chỉ. Có mẫu riêng cho tác phẩm văn học, khoa học (bao gồm bài giảng) và mẫu riêng cho sách giáo khoa, giáo trình.
2. Bản sao tác phẩm: nộp giấy thì 02 bản; nộp trực tuyến thì nộp bản điện tử.
3. Văn bản ủy quyền nếu nộp qua đại diện. Nếu bên ủy quyền và bên nhận ủy quyền đều là cá nhân, văn bản phải được công chứng hoặc chứng thực.
4. Tài liệu chứng minh chủ sở hữu quyền: bản sao căn cước hoặc hộ chiếu (cá nhân), giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (tổ chức), trừ trường hợp tra cứu được trên cơ sở dữ liệu quốc gia; quyết định giao nhiệm vụ hoặc hợp đồng sáng tạo; hợp đồng chuyển nhượng nếu nhận chuyển giao quyền.
5. Văn bản cam đoan của tác giả về việc tự sáng tạo, nếu tác giả không đồng thời là chủ sở hữu.
6. Văn bản cam đoan về sử dụng AI (nếu có).
7. Văn bản đồng ý của đồng tác giả, đồng chủ sở hữu, trừ khi tất cả cùng ký tờ khai.
8. Văn bản đồng ý của người có hình ảnh, thông tin cá nhân hoặc chủ sở hữu tác phẩm khác được sử dụng trong sách, khóa học, trừ trường hợp pháp luật cho phép.

Tờ khai làm bằng tiếng Việt; tác phẩm có nội dung ngoại ngữ (ví dụ sách luyện thi tiếng Anh) phải kèm bản mô tả tiếng Việt.

Ai đứng tên chủ sở hữu khi viết giáo trình cho trường?

Nếu giảng viên soạn giáo trình theo nhiệm vụ hoặc hợp đồng với nhà trường, chủ sở hữu quyền tài sản thường là đơn vị giao nhiệm vụ; giảng viên vẫn giữ quyền nhân thân như đứng tên tác giả. Xem phân tích tương tự tại bài quyền sở hữu trí tuệ trong quan hệ lao động, hoặc sử dụng dịch vụ tư vấn soạn thảo hợp đồng của Luật Taga.

Quy trình và thời hạn giải quyết

Bước 1 – Nộp hồ sơ. Hồ sơ nộp qua Cổng dịch vụ công trực tuyến, trực tiếp hoặc qua bưu chính đến Cục Bản quyền tác giả thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (khoản 8 Điều 38 Nghị định 17/2023/NĐ-CP).

Bước 2 – Xem xét tính hợp lệ. Cơ quan nhà nước rà soát, phân loại, xem xét hồ sơ trong thời hạn 22 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ. Nếu chưa hợp lệ, người nộp có tối đa 01 tháng kể từ ngày nhận thông báo để sửa đổi, bổ sung; quá hạn hoặc bổ sung vẫn không đạt thì hồ sơ bị trả lại.

Bước 3 – Cấp Giấy chứng nhận. Trường hợp hồ sơ hợp lệ, trong thời hạn 15 ngày làm việc cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả (khoản 3 Điều 39). Giấy chứng nhận được trả dưới dạng bản điện tử, có giá trị pháp lý như bản giấy; bản giấy được cấp nếu người nộp yêu cầu. Kèm theo là 01 bản sao tác phẩm được đóng dấu, ghi số Giấy chứng nhận.

Về phí đăng ký, mức thu do Bộ Tài chính quy định theo từng loại hình tác phẩm. Vui lòng liên hệ Luật Taga để được báo phí nhà nước và phí dịch vụ cập nhật tại thời điểm nộp.

Trường hợp bị từ chối: không đáp ứng điều kiện chủ thể, loại hình, hồ sơ; hoặc nội dung vi phạm pháp luật, thuần phong mỹ tục.

Lưu ý thực tiễn khi đăng ký bản quyền khóa học online

• Tách đối tượng đăng ký: Giáo trình PDF, slide, video có thể cần hồ sơ riêng theo từng loại hình; ưu tiên phần giá trị, dễ bị sao chép nhất.
• Tên khóa học không được bảo hộ quyền tác giả độc lập: Tên tác phẩm đứng tách rời khỏi nội dung không phải đối tượng bảo hộ. Muốn bảo vệ tên thương hiệu khóa học, cần đăng ký bảo hộ nhãn hiệu.
• Ý tưởng, phương pháp giảng dạy không được bảo hộ: Quyền tác giả chỉ bảo hộ hình thức thể hiện. Người khác dạy cùng chủ đề bằng cách diễn đạt riêng không bị coi là xâm phạm.
• Trích dẫn: Ghi nguồn đầy đủ; dùng hình ảnh, video của bên thứ ba cần văn bản đồng ý.
• Phiên bản cập nhật: Khi làm lại khóa học, cân nhắc đăng ký phiên bản mới, ghi rõ tác phẩm gốc.
• Khi bị vi phạm: Thu thập chứng cứ (vi bằng, ảnh chụp màn hình, đường link), yêu cầu gỡ bỏ, rồi chọn biện pháp hành chính, dân sự hoặc hình sự. Luật Taga hỗ trợ xử lý xâm phạm trọn gói.

Căn cứ pháp lý

• Luật Sở hữu trí tuệ số 50/2005/QH11, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 36/2009/QH12, Luật số 42/2019/QH14, Luật số 07/2022/QH15, Luật số 93/2025/QH15 và Luật số 131/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/4/2026).
• Nghị định 17/2023/NĐ-CP ngày 26/4/2023 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan.
• Nghị định 116/2026/NĐ-CP ngày 02/4/2026 (hiệu lực từ 08/4/2026) sửa đổi các nghị định có quy định thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
• Nghị định 134/2026/NĐ-CP ngày 06/4/2026 (hiệu lực từ 09/4/2026) sửa đổi, bổ sung Nghị định 17/2023/NĐ-CP.
• Thông tư 08/2026/TT-BVHTTDL ngày 22/4/2026 quy định mẫu văn bản đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan (thay thế Thông tư 08/2023/TT-BVHTTDL).

Kết luận

Đăng ký bản quyền sách và giáo trình không bắt buộc nhưng giúp bạn chủ động bảo vệ tài sản trí tuệ, nhất là khi quy định mới về AI đòi hỏi minh bạch quá trình sáng tạo.

Luật Taga cung cấp dịch vụ đăng ký bản quyền trọn gói: tư vấn loại hình, soạn tờ khai mẫu mới, văn bản cam đoan và theo dõi hồ sơ. Liên hệ hotline 0968 856 464 hoặc gửi yêu cầu qua trang liên hệ để được luật sư tư vấn.