Đăng ký nhãn hiệu cho shop online: Lên Mall Shopee, TikTok Shop và xử lý hàng nhái

Ngày càng nhiều nhà bán hàng mở gian hàng trên Shopee, TikTok Shop, Lazada rồi mới nhận ra: muốn lên gian hàng chính hãng (Mall), muốn gỡ được sản phẩm nhái hoặc tránh bị người khác "cướp" tên shop, họ cần có nhãn hiệu đã đăng ký. Vì vậy, đăng ký nhãn hiệu cho shop online là bước pháp lý nên làm sớm, chứ không phải đợi doanh thu lớn mới tính. Bài viết này giải thích quy định hiện hành sau khi Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi số 131/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/4/2026, quy trình nộp đơn và cách dùng văn bằng để xử lý hàng nhái trên sàn.

Vì sao shop online cần đăng ký nhãn hiệu?

Tên shop, logo, tên dòng sản phẩm mà bạn dùng trên sàn chỉ là dấu hiệu đang được sử dụng. Việt Nam áp dụng nguyên tắc nộp đơn đầu tiên (Điều 90 Luật SHTT): khi hai người cùng nộp đơn cho nhãn hiệu trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn, quyền thường thuộc về người nộp sớm hơn, dù người kia đã bán hàng trước. Một shop bán nhiều năm nhưng chưa đăng ký vẫn có thể bị người khác nộp đơn trước, rồi chính người đó quay lại khiếu nại gian hàng của bạn.

Khi có văn bằng, chủ shop được:

• Độc quyền sử dụng nhãn hiệu cho các sản phẩm/dịch vụ đã đăng ký trên toàn lãnh thổ Việt Nam;
• Có căn cứ pháp lý để yêu cầu sàn gỡ sản phẩm nhái, gửi thư cảnh báo, yêu cầu cơ quan nhà nước xử lý xâm phạm;
• Đáp ứng điều kiện giấy tờ để tham gia Shopee Mall, TikTok Shop Mall hoặc ủy quyền thương hiệu cho đại lý, nhà phân phối.

Nhãn hiệu và gian hàng chính hãng trên Shopee, TikTok Shop

Sàn yêu cầu những gì?

Các sàn lớn đều dùng giấy tờ sở hữu trí tuệ để xác minh thương hiệu trước khi cấp nhãn "Mall" hoặc cho phép đăng bán dưới tên thương hiệu. Theo các hướng dẫn công khai, hồ sơ thường gồm: giấy đăng ký doanh nghiệp/hộ kinh doanh, Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu (hoặc tài liệu chứng minh đơn đăng ký đã được nộp và chấp nhận hợp lệ, tùy chính sách từng thời điểm), và giấy ủy quyền phân phối nếu bạn không phải chủ thương hiệu. Một số ngành hàng như mỹ phẩm, thực phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe còn cần giấy phép chuyên ngành.

Ngoài giấy tờ, sàn còn đánh giá doanh số, mức độ nhận diện thương hiệu và chỉ số vận hành. Tiêu chí này do sàn đặt ra và thay đổi thường xuyên, nên chủ shop cần đối chiếu trực tiếp trong Seller Center trước khi nộp.

Lưu ý thực tiễn

• Chủ đơn phải khớp với chủ gian hàng (hoặc có chuỗi ủy quyền rõ ràng). Nhiều shop đăng ký nhãn hiệu đứng tên cá nhân chủ shop nhưng gian hàng lại đứng tên công ty; khi đó cần hợp đồng li-xăng hoặc thư ủy quyền để sàn chấp nhận.
• Mẫu nhãn hiệu đăng ký nên trùng với nhãn hiệu thực tế dùng trên bao bì, ảnh sản phẩm và tên shop. Logo đã đổi màu, đổi bố cục quá nhiều so với mẫu đăng ký có thể làm phát sinh tranh cãi khi khiếu nại.
• Đơn đang chờ thẩm định có thể giúp xác minh thương hiệu ở một số sàn, nhưng chưa phải văn bằng để xử lý xâm phạm. Quyền chỉ phát sinh đầy đủ khi được cấp Giấy chứng nhận.

Ai được đứng tên đơn đăng ký nhãn hiệu cho shop online?

Theo Điều 87 Luật SHTT, tổ chức, cá nhân có quyền đăng ký nhãn hiệu cho hàng hóa mình sản xuất hoặc dịch vụ mình cung cấp. Tổ chức, cá nhân hoạt động thương mại hợp pháp cũng có quyền đăng ký nhãn hiệu cho sản phẩm do người khác sản xuất mà mình đưa ra thị trường, với điều kiện người sản xuất không sử dụng nhãn hiệu đó cho sản phẩm và không phản đối việc đăng ký.

Như vậy, các mô hình phổ biến đều có thể đứng tên:

Mô hình shop	Ai đứng tên đơn	Lưu ý
Cá nhân/hộ kinh doanh tự sản xuất	Cá nhân chủ hộ	Nên ghi rõ thông tin cá nhân khớp CCCD
Công ty sở hữu thương hiệu	Công ty	Thuận lợi khi lên Mall, góp vốn, gọi vốn
Shop đặt gia công OEM rồi gắn nhãn riêng	Shop (bên đặt hàng)	Hợp đồng gia công phải quy định rõ quyền với nhãn hiệu
Đại lý, nhà phân phối	Chủ thương hiệu gốc	Đại lý chỉ cần ủy quyền, không tự đăng ký nhãn của người khác

Nếu bạn đặt xưởng sản xuất rồi dán thương hiệu riêng, hãy xem thêm sở hữu trí tuệ trong hợp đồng gia công và sản xuất OEM để tránh xưởng tự đăng ký hoặc tự bán sản phẩm mang nhãn của bạn.

Quy trình đăng ký nhãn hiệu theo quy định mới từ 01/4/2026

Đơn được nộp tại Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), trực tuyến qua cổng dịch vụ công hoặc trực tiếp/qua bưu điện. Luật số 131/2025/QH15 đã rút ngắn đáng kể thời hạn xử lý đơn:

Giai đoạn	Thời hạn theo luật sửa đổi	Ghi chú
Công bố đơn	01 tháng (trước đây 02 tháng)	Sau khi đơn được chấp nhận hợp lệ
Thẩm định nội dung	05 tháng (trước đây 09 tháng)	Có thể kéo dài nếu phải sửa đơn, trả lời thông báo
Thẩm định nội dung nhanh	03 tháng	Khi đáp ứng điều kiện theo Nghị định 100/2026/NĐ-CP và nộp phí tương ứng
Thời hạn người thứ ba phản đối	03 tháng kể từ ngày công bố	Áp dụng với đơn công bố từ 01/4/2026

Các bước cụ thể

1. Tra cứu khả năng đăng ký. Kiểm tra trên cơ sở dữ liệu nhãn hiệu xem đã có nhãn trùng/tương tự cho cùng nhóm sản phẩm chưa. Đây là bước quyết định tỷ lệ thành công, đặc biệt với tên shop dùng từ thông dụng ("Mộc", "Xinh", "Organic"...).
2. Chọn nhóm sản phẩm, dịch vụ theo Bảng phân loại Nice. Shop bán quần áo thường thuộc nhóm 25, mỹ phẩm nhóm 3, thực phẩm nhóm 29–30, phụ kiện điện thoại nhóm 9. Nếu shop bán hàng của nhiều bên, cân nhắc thêm nhóm 35 cho dịch vụ bán lẻ trực tuyến.
3. Chuẩn bị hồ sơ: tờ khai, mẫu nhãn hiệu, danh mục hàng hóa/dịch vụ, chứng từ nộp phí, giấy ủy quyền nếu nộp qua đại diện sở hữu công nghiệp.
4. Thẩm định hình thức, công bố đơn, thẩm định nội dung. Trong quá trình này Cục có thể ra thông báo yêu cầu sửa đơn hoặc dự định từ chối; chủ đơn cần trả lời đúng hạn.
5. Nộp lệ phí cấp văn bằng khi có thông báo dự định cấp và nhận Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu.

Văn bằng có hiệu lực 10 năm kể từ ngày nộp đơn và được gia hạn nhiều lần, mỗi lần 10 năm. Phí, lệ phí phụ thuộc số nhóm và số sản phẩm trong mỗi nhóm; vì biểu phí có thể được điều chỉnh, bạn nên liên hệ Luật Taga để được báo phí chính xác tại thời điểm nộp. Xem thêm dịch vụ đăng ký bảo hộ nhãn hiệu để biết phạm vi hỗ trợ trọn gói.

Lưu ý thực tiễn khi chọn nhãn hiệu cho shop

• Tránh từ mô tả: "Shop Áo Đẹp", "Mỹ Phẩm Thiên Nhiên" thường bị từ chối vì thiếu khả năng phân biệt.
• Không dùng tên thương hiệu lớn biến tấu ("Gucci Việt", "Dior House"): vừa bị từ chối, vừa có nguy cơ bị xử lý xâm phạm.
• Đăng ký cả phần chữ: nếu chỉ đăng ký logo, đối thủ dùng tên chữ với font khác vẫn có thể gây tranh cãi. Nhiều chủ shop chọn đăng ký nhãn hiệu chữ riêng và logo kết hợp riêng.
• Bao bì đặc trưng nên cân nhắc bảo hộ thêm dưới dạng kiểu dáng công nghiệp; tham khảo đăng ký kiểu dáng công nghiệp cho bao bì sản phẩm.
• Nếu đơn bị từ chối, chủ đơn vẫn có quyền khiếu nại theo thủ tục tại bài khiếu nại quyết định từ chối đăng ký nhãn hiệu.

Khiếu nại hàng nhái trên Shopee, TikTok Shop khi đã có văn bằng

Bước 1: Thu thập chứng cứ

Lưu đường dẫn sản phẩm, ảnh chụp màn hình có ngày giờ, tên gian hàng vi phạm, hóa đơn mua thử (nếu có). Với livestream bán hàng nhái, nên ghi hình phiên live. Có thể lập vi bằng để tăng giá trị chứng cứ.

Bước 2: Khiếu nại qua cơ chế của sàn

Các sàn đều có kênh tiếp nhận khiếu nại về quyền sở hữu trí tuệ. Chủ nhãn hiệu cung cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu, giấy tờ nhân thân/pháp nhân, danh sách đường dẫn vi phạm và giải thích vì sao sản phẩm xâm phạm. Luật số 131/2025/QH15 đã bổ sung chế tài với hành vi xâm phạm trên môi trường số và quy định rõ trách nhiệm của chủ quản nền tảng số trong việc triển khai biện pháp bảo vệ quyền SHTT; Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/7/2026) cũng tăng nghĩa vụ kiểm soát của các nền tảng. Đây là cơ sở để chủ nhãn hiệu yêu cầu sàn xử lý nghiêm túc hơn.

Bước 3: Gửi thư cảnh báo hoặc yêu cầu cơ quan nhà nước xử lý

Nếu bên vi phạm tái phạm hoặc mở gian hàng mới, chủ nhãn hiệu có thể gửi thư cảnh báo, yêu cầu cơ quan có thẩm quyền (như lực lượng Quản lý thị trường) xử phạt hành chính theo Nghị định 99/2013/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung, gần nhất bởi Nghị định 186/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 15/7/2026). Nghị định này bổ sung biện pháp ngăn chặn truy cập tên miền xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, hữu ích khi bên làm nhái lập website riêng. Trường hợp gây thiệt hại lớn, có thể khởi kiện dân sự đòi bồi thường hoặc đề nghị xử lý hình sự theo Bộ luật Hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành.

Quy trình chi tiết được trình bày tại xử lý xâm phạm nhãn hiệu trên sàn thương mại điện tử và xử lý hàng giả hàng nhái xâm phạm sở hữu trí tuệ. Luật Taga cũng cung cấp dịch vụ xử lý xâm phạm trọn gói từ thu thập chứng cứ đến làm việc với sàn và cơ quan chức năng.

Lưu ý thực tiễn

• Khiếu nại phải dựa trên phạm vi văn bằng: nếu nhãn của bạn chỉ đăng ký cho nhóm 25 (quần áo), việc khiếu nại một shop bán mỹ phẩm cùng tên sẽ khó được chấp nhận.
• Không khiếu nại tràn lan sản phẩm chính hãng do đại lý hợp pháp bán; khiếu nại sai có thể bị sàn từ chối và phát sinh trách nhiệm với bên bị khiếu nại.
• Theo dõi thời hạn phản đối 03 tháng khi thấy đơn nhãn hiệu tương tự của đối thủ được công bố; phản đối sớm thường đỡ tốn kém hơn hủy bỏ văn bằng sau này.

Căn cứ pháp lý

• Luật Sở hữu trí tuệ số 50/2005/QH11, được sửa đổi, bổ sung bởi các Luật số 36/2009/QH12, 42/2019/QH14, 07/2022/QH15, 93/2025/QH15 và Luật số 131/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/4/2026).
• Nghị định 65/2023/NĐ-CP quy định chi tiết Luật SHTT về sở hữu công nghiệp, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 100/2026/NĐ-CP.
• Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/7/2026).
• Nghị định 99/2013/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 126/2021/NĐ-CP, Nghị định 46/2024/NĐ-CP và Nghị định 186/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 15/7/2026).
• Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung).

Kết luận

Với nhà bán hàng trên Shopee, TikTok Shop, nhãn hiệu đã đăng ký vừa là điều kiện để lên gian hàng chính hãng, vừa là căn cứ để xử lý hàng nhái. Kết quả cấp văn bằng vẫn phụ thuộc vào khả năng phân biệt của nhãn hiệu và các nhãn đã có trước, vì vậy khâu tra cứu và xây dựng hồ sơ ngay từ đầu là rất quan trọng.

Luật Taga hỗ trợ tra cứu, nộp đơn, theo dõi đơn, phản đối và xử lý xâm phạm nhãn hiệu trên sàn thương mại điện tử. Liên hệ hotline 0968 856 464 hoặc gửi yêu cầu tại trang liên hệ để được luật sư tư vấn.