Xử phạt vi phạm sở hữu trí tuệ 2026: Mức phạt hành chính và biện pháp bổ sung

Khi phát hiện hàng nhái nhãn hiệu, sản phẩm sao chép kiểu dáng hay tác phẩm bị đăng lại trái phép, câu hỏi đầu tiên của chủ thể quyền thường là: xử phạt vi phạm sở hữu trí tuệ bằng biện pháp hành chính được thực hiện ra sao, mức phạt bao nhiêu, và ngoài tiền phạt thì người vi phạm còn phải chịu những biện pháp gì. Năm 2026 có nhiều thay đổi đáng chú ý: Nghị định 341/2025/NĐ-CP thay thế khung xử phạt về quyền tác giả, quyền liên quan từ ngày 15/02/2026; còn Nghị định 186/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 99/2013/NĐ-CP về sở hữu công nghiệp, có hiệu lực từ ngày 15/7/2026.

1. Xử phạt hành chính trong hệ thống biện pháp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Luật Sở hữu trí tuệ cho phép áp dụng biện pháp dân sự, hành chính, hình sự và kiểm soát biên giới. Biện pháp hành chính được ưa chuộng vì nhanh, cơ quan chức năng có thể kiểm tra, tạm giữ tang vật ngay tại cơ sở vi phạm. Đổi lại, xử phạt hành chính không giải quyết việc bồi thường thiệt hại; muốn đòi bồi thường, chủ thể quyền vẫn phải khởi kiện dân sự (xem thêm tranh chấp quyền sở hữu trí tuệ tại tòa án).

Hiện nay có hai nghị định xử phạt chính:

Lĩnh vực	Văn bản áp dụng	Hiệu lực
Sở hữu công nghiệp (nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, chỉ dẫn địa lý, tên thương mại, bí mật kinh doanh, cạnh tranh không lành mạnh về SHCN)	Nghị định 99/2013/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 126/2021/NĐ-CP, 46/2024/NĐ-CP và 186/2026/NĐ-CP	Bản sửa đổi mới nhất từ 15/7/2026
Quyền tác giả, quyền liên quan	Nghị định 341/2025/NĐ-CP (thay thế Nghị định 131/2013/NĐ-CP và Nghị định 28/2017/NĐ-CP)	Từ 15/02/2026

2. Mức phạt tối đa và nguyên tắc tính tiền phạt

Cả hai nghị định đều quy định mức phạt tiền tối đa là 250.000.000 đồng đối với cá nhân và 500.000.000 đồng đối với tổ chức. Mức phạt nêu tại các điều khoản về hành vi cụ thể là mức áp dụng cho cá nhân; với cùng một hành vi, tổ chức bị phạt gấp hai lần cá nhân.

Một số nguyên tắc quan trọng:

• Mỗi hành vi vi phạm chỉ bị xử phạt một lần.
• Giá trị hàng hóa vi phạm là căn cứ chính để xác định khung phạt trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp. Giá trị được xác định theo thứ tự ưu tiên: giá niêm yết hoặc giá ghi trên hợp đồng, hóa đơn, tờ khai nhập khẩu; giá thị trường tại thời điểm vi phạm; giá thành sản xuất nếu hàng chưa bán.
• Với quyền tác giả, Nghị định 341/2025/NĐ-CP xác định khung phạt dựa trên khoản thu lợi bất chính, giá trị thiệt hại hoặc giá trị hàng hóa vi phạm; nếu các căn cứ cho ra khung phạt khác nhau thì áp dụng khung thấp hơn.
• Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ là 02 năm theo Luật Xử lý vi phạm hành chính.

3. Mức phạt vi phạm sở hữu công nghiệp theo Nghị định 99/2013/NĐ-CP (sửa đổi)

3.1. Xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý, kiểu dáng công nghiệp (Điều 11)

Hành vi bị xử phạt gồm buôn bán, chào hàng, vận chuyển, tàng trữ, trưng bày để bán hàng hóa, dịch vụ xâm phạm, hoặc thuê, giao cho người khác thực hiện các hành vi này. Lưu ý: Nghị định 46/2024/NĐ-CP đã bãi bỏ việc xử phạt hành vi quá cảnh tại Điều 10, 11 và 14 để thống nhất với Điều 211 Luật Sở hữu trí tuệ.

Khung phạt tăng dần theo giá trị hàng hóa vi phạm, ví dụ:

Giá trị hàng hóa, dịch vụ vi phạm	Mức phạt (cá nhân)
Đến 3.000.000 đồng	Cảnh cáo hoặc 500.000 – 2.000.000 đồng
Trên 3 – 5 triệu đồng	2.000.000 – 4.000.000 đồng
Trên 5 – 10 triệu đồng	4.000.000 – 8.000.000 đồng
Trên 10 – 20 triệu đồng	8.000.000 – 15.000.000 đồng
Trên 20 – 40 triệu đồng	15.000.000 – 25.000.000 đồng
Trên 500 triệu đồng	200.000.000 – 250.000.000 đồng

Hành vi sản xuất, nhập khẩu hàng xâm phạm bị phạt nặng hơn hành vi buôn bán cùng giá trị, nhưng không vượt mức tối đa. Trường hợp không xác định được giá trị hàng hóa, Nghị định có khung phạt riêng.

3.2. Hàng giả mạo nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý (Điều 12)

Hàng giả mạo về sở hữu trí tuệ (mang dấu hiệu trùng hoặc khó phân biệt với nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý được bảo hộ) có khung phạt khởi điểm cao hơn, mức cao nhất 250.000.000 đồng (cá nhân). Đây cũng là nhóm hành vi dễ chuyển sang xử lý hình sự theo Điều 226 Bộ luật Hình sự nếu thỏa mãn dấu hiệu "quy mô thương mại" và ngưỡng thu lợi, thiệt hại theo luật định. Chi tiết về nhận diện và xử lý hàng giả xem tại xử lý hàng giả hàng nhái xâm phạm sở hữu trí tuệ.

3.3. Xâm phạm quyền đối với sáng chế, giải pháp hữu ích, thiết kế bố trí (Điều 10)

Khung phạt cũng căn cứ vào giá trị hàng hóa vi phạm, từ cảnh cáo đến mức tối đa 250.000.000 đồng (cá nhân). Nghị định 46/2024/NĐ-CP bổ sung việc xử phạt hành vi sử dụng sáng chế, giải pháp hữu ích, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mà không trả tiền đền bù theo quyền tạm thời quy định tại Điều 131 Luật Sở hữu trí tuệ.

3.4. Những điểm mới của Nghị định 186/2026/NĐ-CP

Từ ngày 15/7/2026:

• Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ và Trưởng đoàn kiểm tra chuyên ngành sở hữu công nghiệp được trao thẩm quyền xử phạt (phạt tiền đến 250.000.000 đồng, tịch thu tang vật, đình chỉ hoạt động có thời hạn, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả) trong thời hạn kiểm tra.
• Bổ sung biện pháp ngăn chặn truy cập tên miền xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp; doanh nghiệp viễn thông phải áp dụng biện pháp kỹ thuật trong 05 ngày kể từ khi nhận quyết định.
• Biện pháp buộc thay đổi tên hoặc loại bỏ yếu tố vi phạm trong tên được mở rộng từ doanh nghiệp sang hộ kinh doanh.

4. Mức phạt vi phạm quyền tác giả theo Nghị định 341/2025/NĐ-CP

Nghị định 341/2025/NĐ-CP nhìn chung nâng mức phạt so với quy định cũ. Một số khung phạt tiêu biểu theo giới thiệu của Cục Bản quyền tác giả:

Hành vi	Mức phạt (cá nhân)
Sao chép tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình không được phép	5.000.000 – 50.000.000 đồng (tùy khoản thu lợi bất chính, thiệt hại hoặc giá trị hàng hóa)
Phát sóng, truyền đạt đến công chúng không được phép	30.000.000 – 50.000.000 đồng
Khai không trung thực trong hồ sơ đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan	10.000.000 – 20.000.000 đồng

Điểm mới đáng chú ý: Nghị định áp dụng cả với tổ chức, cá nhân nước ngoài có hành vi vi phạm trên mạng viễn thông, Internet tác động đến người dùng tại Việt Nam. Với vụ việc trên mạng xã hội, tham khảo xâm phạm quyền tác giả trên mạng xã hội và cách xử lý.

5. Hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả

Ngoài cảnh cáo hoặc phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị áp dụng:

5.1. Hình thức xử phạt bổ sung

• Tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng chủ yếu để sản xuất, kinh doanh hàng hóa xâm phạm.
• Đình chỉ một phần hoặc toàn bộ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa vi phạm có thời hạn (lĩnh vực sở hữu công nghiệp).
• Tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề, giấy phép có thời hạn; trong lĩnh vực quyền tác giả là tước quyền sử dụng Thẻ giám định viên hoặc Giấy chứng nhận tổ chức giám định quyền tác giả, quyền liên quan từ 01 đến 03 tháng.

5.2. Biện pháp khắc phục hậu quả

• Buộc loại bỏ yếu tố vi phạm trên hàng hóa, bao bì, phương tiện kinh doanh; buộc tiêu hủy hàng hóa, nguyên liệu, phương tiện nếu không loại bỏ được.
• Buộc phân phối hoặc đưa vào sử dụng không nhằm mục đích thương mại (theo điều kiện luật định); buộc đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hàng nhập khẩu vi phạm.
• Buộc thay đổi tên doanh nghiệp, hộ kinh doanh hoặc loại bỏ yếu tố vi phạm trong tên.
• Buộc hoàn trả, thu hồi tên miền hoặc ngăn chặn truy cập tên miền vi phạm.
• Với quyền tác giả: buộc gỡ bỏ, xóa bản gốc, bản sao vi phạm trên môi trường mạng và buộc nộp lại khoản lợi bất chính cho chủ thể quyền.

Lưu ý thực tiễn: Biện pháp khắc phục hậu quả thường gây thiệt hại lớn hơn tiền phạt – tiêu hủy lô hàng, đổi tên doanh nghiệp, mất tên miền đã đầu tư quảng bá. Hãy tra cứu xung đột quyền trước khi đặt tên công ty, chọn nhãn hiệu hay thuê gia công.

6. Cơ quan có thẩm quyền xử phạt

• Sở hữu công nghiệp: Thanh tra và Cục Sở hữu trí tuệ thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, lực lượng Quản lý thị trường, Hải quan, Công an, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp (cấp tỉnh và cấp xã theo mô hình chính quyền hai cấp).
• Quyền tác giả, quyền liên quan: Cơ quan thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, người đứng đầu sở ở cấp tỉnh, Công an, Quản lý thị trường, Hải quan, Bộ đội biên phòng, Cảnh sát biển, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp.

Việc chọn cơ quan nộp đơn phụ thuộc nơi xảy ra vi phạm (chợ, kho, sàn thương mại điện tử, cửa khẩu) và quy mô vụ việc.

7. Lưu ý thực tiễn khi yêu cầu xử phạt vi phạm sở hữu trí tuệ

1. Chứng minh tư cách chủ thể quyền. Với sở hữu công nghiệp, cần văn bằng bảo hộ còn hiệu lực. Nếu nhãn hiệu chưa được cấp văn bằng, khả năng yêu cầu xử phạt rất hạn chế – đây là lý do nên đăng ký bảo hộ nhãn hiệu sớm.
2. Thu thập chứng cứ trước khi nộp đơn: mẫu hàng, hóa đơn, vi bằng thừa phát lại, ảnh chụp màn hình có thời gian với vi phạm trực tuyến.
3. Giám định sở hữu trí tuệ giúp xác định yếu tố xâm phạm khi dấu hiệu chỉ "tương tự gây nhầm lẫn".
4. Cân nhắc kết hợp biện pháp: xử phạt hành chính để ngăn chặn nhanh, đồng thời khởi kiện dân sự để đòi bồi thường, hoặc đăng ký kiểm soát biên giới nếu hàng nhập khẩu.

Luật Taga cung cấp dịch vụ xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ: đánh giá căn cứ, thu thập chứng cứ, gửi cảnh báo, nộp đơn yêu cầu xử lý và theo dõi đến khi có quyết định xử phạt.

Căn cứ pháp lý

• Luật Sở hữu trí tuệ 2005, sửa đổi, bổ sung năm 2009, 2019, 2022 và Luật số 131/2025/QH15.
• Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 và các luật sửa đổi, bổ sung.
• Nghị định 99/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp, được sửa đổi bởi Nghị định 126/2021/NĐ-CP, Nghị định 46/2024/NĐ-CP và Nghị định 186/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 15/7/2026).
• Nghị định 341/2025/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về quyền tác giả, quyền liên quan (hiệu lực từ 15/02/2026).
• Nghị định 118/2021/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính (đã được sửa đổi, bổ sung).
• Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2017 (Điều 225, Điều 226).

Liên hệ Luật Taga

Mỗi vụ việc có đặc điểm riêng về chứng cứ và cơ quan thụ lý. Nếu bạn cần ngăn chặn hàng nhái, xử lý nội dung sao chép hoặc đang bị yêu cầu xử phạt, hãy liên hệ Luật Taga hoặc gọi hotline 0968 856 464 để được luật sư sở hữu trí tuệ hỗ trợ.